اسکار نتیجه طبیعی ترمیم پوست پس از آسیب، التهاب یا جراحی است؛ اما تمامی اسکارها ظاهر یکسانی ندارند. در واقع برخی از آنها بهصورت برجسته دیده میشوند و برخی دیگر به شکل فرورفتگی در سطح پوست باقی میمانند. اسکار آتروفیک یکی از شایعترین انواع اسکار است که معمولاً پس از آکنه شدید، آبله مرغان یا التهابهای پوستی طولانیمدت ایجاد میشود.
این نوع اسکار به دلیل کاهش بافت کلاژن در محل آسیب، باعث ایجاد فرورفتگیهای قابل مشاهده روی پوست شده و میتواند اعتماد به نفس فرد را تحت تأثیر قرار دهد. خوشبختانه پیشرفتهای پزشکی و زیبایی باعث شدهاند روشهای متنوع و مؤثری برای بهبود این نوع اسکارها در دسترس باشد. در این مقاله بهصورت علمی و دقیق، بهترین روشهای درمان اسکار آتروفیک را بررسی میکنیم.
اسکار آتروفیک چیست و چرا ایجاد میشود؟
اسکار آتروفیک به نوعی از جای زخم گفته میشود که سطح آن فرو برود. این حالت زمانی رخ میدهد که در فرآیند ترمیم، پوست نتواند مقدار کافی کلاژن و بافت همبند تولید کند. در واقع برخلاف اسکارهای برجسته مانند کلوئید یا هیپرتروفیک، در این نوع اسکار کمبود بافت عامل اصلی تغییر شکل پوست است.
دلایل شایع ایجاد اسکار آتروفیک شامل آکنههای التهابی عمیق، آبله مرغان، عفونتهای پوستی و برخی جراحیها هستند. شدت التهاب و مدتزمان درگیری پوست نیز نقش مهمی در عمق و وسعت اسکار دارد. البته در مراحل اولیه ترمیم، استفاده از روشهای مراقبتی مناسب میتواند به بهبود وضعیت پوست کمک کند. در این مرحله برخی محصولات موضعی مانند شیت سیلیکونی بهعنوان یک گزینه کمکدرمانی برای بهبود ظاهر اسکار و مدیریت فرآیند ترمیم پوست مورد توجه قرار میگیرند؛ البته نقش اصلی آنها در پیشگیری و بهبود نسبی اسکار است و برای دستیابی به نتیجه بهتر نیاز به استفاده مداوم از این محصول وجود دارد.
انواع اسکار آتروفیک
اسکارهای آتروفیک بر اساس شکل ظاهری، عمق درگیری پوست و نحوه اتصال بافت اسکار به لایههای زیرین، به سه دسته اصلی تقسیم میشوند. شناخت دقیق نوع اسکار آتروفیک اهمیت زیادی دارد، زیرا هر نوع اسکار پاسخ متفاوتی به روشهای درمانی نشان میدهد و انتخاب روش درمانی بدون این شناخت ممکن است نتایج محدودی به همراه داشته باشد.
اسکار Ice Pick
اسکار Ice Pick عمیقترین نوع اسکار آتروفیک است که ظاهری شبیه سوراخهای باریک و عمیق دارد. این اسکارها معمولاً به لایههای عمقی درم نفوذ میکنند و به همین دلیل درمان آنها دشوارتر است. بنابراین روشهای سطحی معمولاً تأثیر کمی بر این نوع اسکار دارند و در اکثر موارد بهتر است به سراغ درمانهای هدفمندتر بروید.
اسکار Boxcar
اسکار Boxcar دارای لبههای مشخص و کف نسبتاً صاف است و عمق آن متوسط تا کم محسوب میشود. این نوع اسکار معمولاً در اثر آکنههای التهابی ایجاد میشود و در مقایسه با Ice Pick پاسخ بهتری به درمانهای ترکیبی مانند میکرونیدلینگ یا لیزر نشان میدهد. همچنین در ابتدای ایجاد این نوع اسکار میتوانید از چسب سیلیکون شیت برای درمان استفاده کرده و دیگر نیازی به استفاده از روشهای کلینیکی نداشته باشید.
اسکار Rolling
اسکار Rolling به صورت فرورفتگیهای موجدار و نامنظم دیده میشود و علت اصلی آن اتصال بافت فیبروتیک به لایههای زیرین پوست است. این نوع اسکار اغلب باعث ناهمواری گسترده پوست میشود و معمولاً روی گونهها به وجود میآید.
آیا تمامی اسکارهای آتروفیک قابل درمان هستند؟
درمان اسکار آتروفیک به معنای حذف کامل جای زخم نیست، بلکه هدف اصلی بهبود قابل توجه ظاهر پوست و هموارتر شدن سطح آن است. اما میزان موفقیت درمان به عواملی مانند نوع اسکار، عمق آن، سن اسکار و ویژگیهای فردی پوست بستگی دارد. اسکارهای تازه معمولاً پاسخ بهتری به درمان میدهند، در حالی که اسکارهای قدیمی نیازمند روشهای پیشرفتهتر یا ترکیبی هستند. آگاهی از این مسئله باعث میشود انتظارات واقعبینانهتری از روند درمان داشته باشید و مسیر درمانی منطقیتری را انتخاب کنید.
بهترین روشهای درمان اسکار آتروفیک
امروزه روشهای متعددی برای درمان اسکار آتروفیک وجود دارد که هرکدام با مکانیسم متفاوتی عمل میکنند. اما انتخاب روش مناسب باید بر اساس نوع اسکار و نظر پزشک انجام شود تا نتیجه قابل قبولی در پی داشته باشد.
درمانهای موضعی و غیرتهاجمی
درمانهای موضعی شامل استفاده از کرمها و محصولات ترمیمکننده پوست میشود که به بهبود تدریجی بافت پوست کمک میکند. البته این روشها بیشتر برای اسکارهای سطحی یا بهعنوان درمان مکمل استفاده میشوند.
همچنین در برخی موارد استفاده از چسب سیلیکون شیت به منظور حفظ رطوبت پوست و بهبود کیفیت ترمیم توصیه میشود. این محصول با ایجاد یک محیط بسته و مرطوب، میتواند روند بازسازی پوست را سرعت ببخشد و به همین دلیل در درمان اسکارهای فرورفته، بهخصوص در اوایل تشکیل اسکار موثر است.
میکرونیدلینگ
میکرونیدلینگ یکی از روشهای محبوب برای تحریک کلاژنسازی است. در این روش سوزنهای بسیار ریز باعث ایجاد میکروآسیبهای کنترلشده در پوست میشوند که بدن را به تولید کلاژن جدید وادار میکنند. این روش برای بسیاری از انواع اسکار آتروفیک، بهویژه نوع رولینگ و باکسکار مؤثر است و معمولاً به چند جلسه درمانی نیاز دارد.
سابسیژن (Subcision)
سابسیژن روشی نیمهتهاجمی است که در آن یک سوزن مخصوص در جهتهای مختلف وارد بافت اطراف اسکار میشود. این کار باعث خواهد شد تا پوست فرورفته به سطح طبیعی خود نزدیکتر گردد. سابسیژن بهخصوص برای اسکارهای رولینگ نتایج قابل توجهای دارد و اغلب با روشهای دیگر ترکیب میشود.
لیزر درمانی
لیزرهای فرکشنال با ایجاد ستونهای حرارتی کنترلشده در پوست، فرآیند بازسازی و کلاژنسازی را فعال میکنند. این روش میتواند بافت پوست را یکنواختتر کرده و عمق اسکار آتروفیک را کاهش دهد. البته انتخاب نوع لیزر و تعداد جلسات به شدت اسکار و نوع پوست بستگی دارد.
| پیشنهاد مطالعه: درمان اسکارهای آتروفیک، هیپرتروفیک و کلوئیدی با لیزر، برای کدام یک موثرتر است؟ |
تزریق فیلر یا چربی
در برخی موارد تزریق فیلر یا چربی خود فرد برای پر کردن فرورفتگیها انجام میشود. این روش نتایج فوری دارد اما ممکن است موقتی بوده و نیاز به تکرار داشته باشد. همچنین استفاده از این روش بیشتر برای اسکارهای عمیق و محدود توصیه میشود.
مراقبتهای بعد از درمان اسکار آتروفیک
رعایت مراقبتهای پس از درمان نقش تعیینکنندهای در رفع کامل اسکار آتروفیک دارد و میتواند از بروز عوارض ناخواسته یا بازگشت بخشی از اسکار جلوگیری کند! پس از انجام روشهایی مانند لیزر، میکرونیدلینگ یا سابسیژن، پوست در مرحله بازسازی فعال قرار میگیرد و حساستر از حالت عادی میشود. در این دوره محافظت از پوست در برابر نور خورشید اهمیت ویژهای دارد، زیرا اشعه فرابنفش میتواند باعث تیرهتر شدن جای اسکار و اختلال در فرآیند ترمیم شود. بنابراین استفاده منظم از ضد آفتاب با SPF مناسب و پرهیز از قرارگیری مستقیم در آفتاب توصیه میشود.
حفظ رطوبت پوست نیز نقش مهمی در بهبود کیفیت ترمیم دارد. زیرا استفاده از مرطوبکنندههای ملایم و غیر تحریککننده به بازسازی سد دفاعی پوست کمک میکند. همچنین برای حفظ رطوبت پوست میتوانید از شیتهای سیلیکونی استفاده کنید که رطوبت را به دام انداخته و در جلوگیری از بازگشت مجدد اسکار آتروفیک نقش بسیار مهمی ایفا میکنند.
به علاوه باید از دستکاری، فشار دادن یا لایهبرداری زودهنگام ناحیه درمانشده خودداری شود، زیرا این کار میتواند التهاب را تشدید کند. به طور کل میتوان گفت رعایت دقیق توصیههای پزشک، استفاده منظم از محصولات مراقبتی تجویزشده و صبوری در طی روند بهبود، از عوامل کلیدی در دستیابی به نتایج مطلوب هستند.
نحوه انتخاب بهترین روش درمان اسکار آتروفیک
انتخاب روش مناسب درمان اسکار آتروفیک باید بر اساس ارزیابی دقیق نوع اسکار، عمق آن و شرایط فردی انجام شود. زیرا عواملی مانند سن، نوع پوست، سابقه درمانهای قبلی و میزان انتظار فرد از نتایج درمان اهمیت زیادی دارند. اما به طور کل معمولاً بهترین نتایج زمانی حاصل میشوند که از ترکیب چند روش درمانی تحت نظر پزشک متخصص استفاده شود.
در پایان…
اسکار آتروفیک یکی از شایعترین چالشهای پوستی است که میتواند ظاهر پوست را تحت تأثیر قرار دهد. اما خوشبختانه با پیشرفت روشهای درمانی، امکان بهبود قابل توجه این نوع اسکار فراهم شده است. در این مسیر انتخاب آگاهانه روش درمان، صبر در طی روند بهبود و رعایت مراقبتهای پوستی، نقشی کلیدی در دستیابی به نتایج رضایتبخش ایفا میکنند. در پایان بدانید که اگر درمان بهصورت اصولی و علمی انجام شود، میتوان انتظار داشت ظاهر پوست تا حد زیادی یکنواختتر و طبیعیتر شود.